توانمندی انسان از دید قرآن2
نمونه کارهای شایسته(احسان)وتقوا..که باعث شکوفاشدن استعدادهای بیشماره انسان وتوانائی اومیگردد همکاری ویاری رساندن به یکدیگردرتقوا(دوری ازگناه وبی قانوی)وبر(کارهای خوب وپسندیده گسترده)وبرحذر بودن ازهمکاری درگناه وبی عدالتی: وَتَعَاوَنُواْ عَلَى الْبرِّ وَالتَّقْوَى وَلاَ تَعَاوَنُواْ عَلَى الإِثْمِ وَالْعُدْوَانِ وَاتَّقُواْ اللّهَ إِنَّ اللّهَ شَدِيدُ الْعِقَابِ ﴿2﴾ مائده و در نيكوكارى و پرهيزگارى با يكديگر همكارى كنيد و در گناه و تجاوزبه حقوق دیگران دستيار هم نشويد و از خدا پروا كنيد كه خدا سخت كيفر است (2)
درگفتار وعمل صادق بودن وازدوروئی(نفاق)ودروغ بشدت دوری جستن: يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُواْ اتَّقُواْ اللّهَ وَكُونُواْ مَعَ الصَّادِقِينَ ﴿119﴾توبه اى كسانى كه ايمان آوردهايد از خدا پروا كنيد و با صادقین(راستان درزبان وعمل) باشيد (119) گفتارنیکو مانع جدائی و ایجاد کینه بین انسان : وَقُل لِّعِبَادِي يَقُولُواْ الَّتِي هِيَ أَحْسَنُ إِنَّ الشَّيْطَانَ يَنزَغُ بَيْنَهُمْ إِنَّ الشَّيْطَانَ كَانَ لِلإِنْسَانِ عَدُوًّا مُّبِينًا ﴿53﴾ اسراء و به بندگانم بگو آنچه را كه بهتر است بگويند كه شيطان ميانشان را به هم مىزند زيرا شيطان همواره براى انسان دشمنى آشكار است ویژگیهای گفتارنیکو وخوب،{پاک-پسندیده-استوار-نرم-قابل فهم-رسا-سلام)امنیت وسلامتی برای مخاطب)-بزرگوارانه(کریما)-آرام-حقگوئی وصادقانه-دادگری در سخن} وپرهیزشدید از دروغ-غیبت-تهمت-سخن چینی-دشنام-بلندی وفریاد(مگرمورد ستم قرارگرفتن)-مسخره آمیز-برچسب ولقب دادن- عیب جوئی-گستاخی(درشتگوی)- وَقُولُواْ لِلنَّاسِ حُسْنًا(-83) و با مردم [به زبان] خوش سخن بگوييد-بقره صلح وآشتی بین مردم برقرار نمودن: لاَّ خَيْرَ فِي كَثِيرٍ مِّن نَّجْوَاهُمْ إِلاَّ مَنْ أَمَرَ بِصَدَقَةٍ أَوْ مَعْرُوفٍ أَوْ إِصْلاَحٍ بَيْنَ النَّاسِ وَمَن يَفْعَلْ ذَلِكَ ابْتَغَاء مَرْضَاتِ اللّهِ فَسَوْفَ نُؤْتِيهِ أَجْرًا عَظِيمًا ﴿114﴾نساء بخشش بدون منت درتنگدستی وگشایش،فرو بردن خشم وبخشیدن مردم: الَّذِينَ يُنفِقُونَ فِي السَّرَّاء وَالضَّرَّاء وَالْكَاظِمِينَ الْغَيْظَ وَالْعَافِينَ عَنِ النَّاسِ وَاللّه يُحِبُّ الْمُحْسِنِينَ ﴿134﴾ همانان كه در فراخى و تنگدستى انفاق مىكنند و خشم خود را فرو مىبرند و از مردم در مىگذرند و خداوند نكوكاران را دوست دارد (134)ال عمران اعراض ازلغو،بیهودگی،باروش سلامت ،(ودوری) ازکردارجاهلانه وجویای روش جاهلان نبودن وبا خوبی از بدی دیگران گذشتن: أُوْلَئِكَ يُؤْتَوْنَ أَجْرَهُم مَّرَّتَيْنِ بِمَا صَبَرُوا وَيَدْرَؤُونَ بِالْحَسَنَةِ السَّيِّئَةَ وَمِمَّا رَزَقْنَاهُمْ يُنفِقُونَ ﴿54﴾ وَإِذَا سَمِعُوا اللَّغْوَ أَعْرَضُوا عَنْهُ وَقَالُوا لَنَا أَعْمَالُنَا وَلَكُمْ أَعْمَالُكُمْ سَلَامٌ عَلَيْكُمْ لَا نَبْتَغِي الْجَاهِلِينَ ﴿55﴾ آنانند كه به [پاس] آنكه صبر كردند و [براى آنكه] بدى را با نيكى دفع مىنمايند و از آنچه روزىشان دادهايم انفاق مىكنند دو بار پاداش خواهند يافت (54) و چون لغوى بشنوند از آن روى برمىتابند و مىگويند كردارهاى ما از آن ما و كردارهاى شما از آن شماستسلام بر شما، جوياى [مصاحبت] نادانان نيستيم (55) قصص و رعد(22) ارزش نهادن،وگرامی داشتن مردم ودوری ازخودبزرگ بینی وکبر: وَلَا تُصَعِّرْ خَدَّكَ لِلنَّاسِ وَلَا تَمْشِ فِي الْأَرْضِ مَرَحًا إِنَّ اللَّهَ لَا يُحِبُّ كُلَّ مُخْتَالٍ فَخُورٍ ﴿18﴾ و از مردم [به نخوت] رخ برمتاب و در زمين خرامان راه مرو كه خدا خودپسند لافزن را دوست نمىدارد (18)لقمان میانه روی واعتدال،درروش وکارها: وَاقْصِدْ فِي مَشْيِكَ وَاغْضُضْ مِن صَوْتِكَ إِنَّ أَنكَرَ الْأَصْوَاتِ لَصَوْتُ الْحَمِيرِ ﴿19﴾ و در روش خود ميانهرو باش و صدايت را آهستهساز كه بدترين آوازها ،بانگ خران است(19)لقمان پیوستگی ورویکرد بخدا وپیامبران،امامان حق،انسانهای نیک،صله رحم،همیشه نظارت خدا را در نظر داشتن وترس ونگرانی از بازتاب کردار خویش: وَالَّذِينَ يَصِلُونَ مَا أَمَرَ اللّهُ بِهِ أَن يُوصَلَ وَيَخْشَوْنَ رَبَّهُمْ وَيَخَافُونَ سُوءَ الحِسَابِ ﴿21﴾ و آنان كه آنچه را خدا به پيوستنش فرمان داده مىپيوندند و از پروردگارشان مىترسند و از سختى حساب بيم دارند (21)رعد
متعهدبودن،وفای به پیمان وعهد،نسبت به خدا،خود،جامعه ومردم وامانتداری: وَأَوْفُواْ بِالْعَهْدِ إِنَّ الْعَهْدَ كَانَ مَسْؤُولًا﴿34﴾ و به پيمان [خود] وفا كنيد زيرا كه از پيمان پرسش خواهد شد (34)اسراء وَالَّذِينَ هُمْ لِأَمَانَاتِهِمْ وَعَهْدِهِمْ رَاعُونَ ﴿8﴾ و آنان كه امانتها و پيمان خود را رعايت مىكنند (8) مومنون-ومعارج32
گواهان بر قسط وعمل به عدالت حتی درباره دشمنان،ورعایت تقوا درهمه حال: يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُواْ كُونُواْ قَوَّامِينَ لِلّهِ شُهَدَاء بِالْقِسْطِ وَلاَ يَجْرِمَنَّكُمْ شَنَآنُ قَوْمٍ عَلَى أَلاَّ تَعْدِلُواْ اعْدِلُواْ هُوَ أَقْرَبُ لِلتَّقْوَى وَاتَّقُواْ اللّهَ إِنَّ اللّهَ خَبِيرٌ بِمَا تَعْمَلُونَ ﴿8﴾مائده اى كسانى كه ايمان آوردهايد براى خدا به داد برخيزيد [و] به عدالتشهادت دهيد و البته نبايد دشمنى گروهى شما را بر آن دارد كه عدالت نكنيد عدالت كنيد كه آن به تقوا نزديكتر است و از خدا پروا داريد كه خدا به آنچه انجام مىدهيد آگاه است (8) توجه به علم،استفاده ازنیروهای تشخیص وادراک برای شناخت راه درست ازبیراهه: وَلاَ تَقْفُ مَا لَيْسَ لَكَ بِهِ عِلْمٌ إِنَّ السَّمْعَ وَالْبَصَرَ وَالْفُؤَادَ كُلُّ أُولئِكَ كَانَ عَنْهُ مَسْؤُولًا ﴿36﴾ و چيزى را كه بدان علم ندارى دنبال مكن زيرا گوش و چشم و قلب همه مورد پرسش واقع خواهند شد تحت تاثیر،فرهنگ پدران وقوم وملیت وجوجامعه -اگر برحق ودرمسیرعقلانیت نبود-قرار نگرفتن وراه درست ومستقیم راانتخاب نمودن هرچند برخلاف فرهنگ مسلط برجامعه باشد: وَإِذَا قِيلَ لَهُمُ اتَّبِعُوا مَا أَنزَلَ اللّهُ قَالُواْ بَلْ نَتَّبِعُ مَا أَلْفَيْنَا عَلَيْهِ آبَاءنَا أَوَلَوْ كَانَ آبَاؤُهُمْ لاَ يَعْقِلُونَ شَيْئًا وَلاَ يَهْتَدُونَ ﴿170﴾ و چون به آنان گفته شود از آنچه خدا نازل كرده است پيروى كنيد مىگويند نه بلكه از چيزى كه پدران خود را بر آن يافتهايم پيروى مىكنيم آيا هر چند پدرانشان چيزى را درك نمىكرده (عاقلانه رفتار نمیکردن)و به راه درست(هدایت) نمىرفتهاند [باز هم در خور پيروى هستند] ﴿170﴾بقره عوامل بازدارنده از خلاقیت:الف"ترس ازانتقاد و شکست.ب"همرنگی با جماعت.ت" فقدان اعتماد به نفس. راهنمایی قران به ادمی اعتماد به نفس داده(بجای غرور و خود بزرگی بینی) و جای ترس از انتقاد بی مورد و شکست را،سعه صدر و توان پذیرفتن ضعفها وقبول اشتباهات و امید به بارور شدن حق و درستی پر میکند واگر چه خود را از مردم و جماعت جدا نمی بیند،سعی در تشخیص و پیمودن را حق و درست با مینمایند،نه همراه شدن با اشتباهات جماعت. امیدواری وخوش بینی برای رسیدن به هدف درست : يَا بَنِيَّ اذْهَبُواْ فَتَحَسَّسُواْ مِن يُوسُفَ وَأَخِيهِ وَلاَ تَيْأَسُواْ مِن رَّوْحِ اللّهِ إِنَّهُ لاَ يَيْأَسُ مِن رَّوْحِ اللّهِ إِلاَّ الْقَوْمُ الْكَافِرُونَ ﴿87﴾ اى پسران من برويد و از يوسف و برادرش جستجو كنيد و از رحمتخدا نوميد مباشيد زيرا جز گروه كافران كسى از رحمتخدا نوميد نمىشود (87) قَالَ وَمَن يَقْنَطُ مِن رَّحْمَةِ رَبِّهِ إِلاَّ الضَّآلُّونَ ﴿56﴾ گفت چه كسى جز گمراهان ،از رحمت پروردگارش نوميد مىشود (56) شکرگزاری(قدر داشته ها را بدانیم وازانها بطورشایسته وبایسته استفاده کنیم): وَإِذْ تَأَذَّنَ رَبُّكُمْ لَئِن شَكَرْتُمْ لأَزِيدَنَّكُمْ وَلَئِن كَفَرْتُمْ إِنَّ عَذَابِي لَشَدِيدٌ ﴿7﴾ و آنگاه كه پروردگارتان اعلام كرد كه اگر واقعا سپاسگزارى كنيد [نعمت] شما را افزون خواهم كرد و اگر ناسپاسى نماييد قطعا عذاب من سختخواه بود﴿7﴾ابراهیم انسانهای هوشمندحسرت داشته های دیگران را نمی خورند،ومیدانند فضل خدا میتواند شامل انان نیزبشود،همانطور که به دیگران رسیده است.)دوری ازحسد،حرص،ترس)وبه جای حسادت ویا حسرت داشته های دیگران با توجه به استعدادها و تفاوتهایشان،همراه تلاش مستمر، پیوسته از فضل خداطلب میکنند. وَلاَ تَتَمَنَّوْاْ مَا فَضَّلَ اللّهُ بِهِ بَعْضَكُمْ عَلَى بَعْضٍ لِّلرِّجَالِ نَصِيبٌ مِّمَّا اكْتَسَبُواْ وَلِلنِّسَاء نَصِيبٌ مِّمَّا اكْتَسَبْنَ وَاسْأَلُواْ اللّهَ مِن فَضْلِهِ إِنَّ اللّهَ كَانَ بِكُلِّ شَيْءٍ عَلِيمًا ﴿32﴾و زنهار آنچه را خداوند به [سبب] آن بعضى از شما را بر بعضى [ديگر] برترى داده آرزو مكنيد براى مردان از آنچه [به اختيار] كسب كردهاند بهرهاى است و براى زنان [نيز] از آنچه [به اختيار] كسب كردهاند بهرهاى است و از فضل خدا درخواست كنيد كه خدا به هر چيزى داناست (32) هرکس ظرفیتی برای پذیرش افکار،نظرات وحقیقت داردواز دید خود مسائل را ارزیابی میکند،بجای جدل،واصراربه روش خود(بربرتربودن)یا اینکه دیگران مانند ما شوند، درکارهای خوب ازهم پیشی بگیریم:و انچه از حقیقت،هدایت،امکانات به کسی داده نه برای تسلط وکوبیدن دیگران است،بلکه برای امتحان بوده وفرصتی برای پیشی گرفتن درکارهای خیر میباشد. لِكُلٍّ جَعَلْنَا مِنكُمْ شِرْعَةً وَمِنْهَاجًا وَلَوْ شَاء اللّهُ لَجَعَلَكُمْ أُمَّةً وَاحِدَةً وَلَكِن لِّيَبْلُوَكُمْ فِي مَآ آتَاكُم فَاسْتَبِقُوا الخَيْرَاتِ إِلَى الله مَرْجِعُكُمْ جَمِيعًا فَيُنَبِّئُكُم بِمَا كُنتُمْ فِيهِ تَخْتَلِفُونَ ﴿48﴾ براى هر يك از شما [امتها] شريعت و راه روشنى قرار دادهايم و اگر خدا مىخواستشما را يك امت قرار مىداد ولى [خواست] تا شما را در آنچه به شما داده است بيازمايد پس در كارهاى نيك بر يكديگر سبقت گيريد بازگشت [همه] شما به سوى خداست آنگاه در باره آنچه در آن اختلاف مىكرديد آگاهتان خواهد كرد (48)
دوری ازاسراف وتبذیر ... وكُلُواْ وَاشْرَبُواْ وَلاَ تُسْرِفُواْ إِنَّهُ لاَ يُحِبُّ الْمُسْرِفِينَ ﴿31﴾ و بخوريد و بياشاميد و[لى] زيادهروى مكنيد كه او اسرافكاران را دوست نمىدارد (31)اعراف وَآتِ ذَا الْقُرْبَى حَقَّهُ وَالْمِسْكِينَ وَابْنَ السَّبِيلِ وَلاَ تُبَذِّرْ تَبْذِيرًا ﴿26﴾إِنَّ الْمُبَذِّرِينَ كَانُواْ إِخْوَانَ الشَّيَاطِينِ وَكَانَ الشَّيْطَانُ لِرَبِّهِ كَفُورًا ﴿27﴾ و حق خويشاوند را به او بده و مستمند و در راهمانده را [دستگيرى كن] و ولخرجى و اسراف مكن (26) چرا كه اسرافكاران برادران شيطانهايند و شيطان همواره نسبت به پروردگارش ناسپاس بوده است (27)اسرا
مشورت: وَالَّذِينَ اسْتَجَابُوا لِرَبِّهِمْ وَأَقَامُوا الصَّلَاةَ وَأَمْرُهُمْ شُورَى بَيْنَهُمْ وَمِمَّا رَزَقْنَاهُمْ يُنفِقُونَ ﴿38﴾
ازانسانهای موفق وبزرگ الگو گرفتن: لَقَدْ كَانَ لَكُمْ فِي رَسُولِ اللَّهِ أُسْوَةٌ حَسَنَةٌ لِّمَن كَانَ يَرْجُو اللَّهَ وَالْيَوْمَ الْآخِرَ وَذَكَرَ اللَّهَ كَثِيرًا ﴿21﴾
رضایت وخشنودی: کار برای خدا،توقع پاداش وتشکرازدیگران نداشتن: إِنَّمَا نُطْعِمُكُمْ لِوَجْهِ اللَّهِ لَا نُرِيدُ مِنكُمْ جَزَاء وَلَا شُكُورًا ﴿9﴾ براى خشنودى خداست كه به شما مىخورانيم و پاداش و سپاسى از شما نمىخواهيم (9)انسان احساس امنیت ونترسیدن وبیم نداشتن ازدیگران،طبیعت،و..خشیه وخوف ازخداوامید بخدا:
حق جوئی وسفارش بحق::سوره والعصرو....وتواصوا بالحق وتواصوا بالصبر ....وهمواره سفارش بحق و سفارش به شکیبائی میکنند
وَلاَ تَلْبِسُواْ الْحَقَّ بِالْبَاطِلِ وَتَكْتُمُواْ الْحَقَّ وَأَنتُمْ تَعْلَمُونَ ﴿42﴾ و حق را به باطل درنياميزيد و حقيقت را با آنكه خود مىدانيد كتمان نكنيد (42) بقره دیگران را نمیتوان با زور و اجبار به راه درست و حقیقت وادار نمود.پند کسی را اثر بخش است که خود شخص بخواهد ، نیروی درک خود را بکار گیرد وگوش برای حق شنوی داشته باشد إِنَّ فِي ذَلِكَ لَذِكْرَى لِمَن كَانَ لَهُ قَلْبٌ أَوْ أَلْقَى السَّمْعَ وَهُوَ شَهِيدٌ ﴿37﴾ق قطعا در اين [عقوبتها] براى هر صاحبدل و حق نيوشى كه خود به گواهى ايستد عبرتى است (37)ق
عبادات مانند نماز،روزه،حج،جهادو..:مانند تمرین ره رو را ورزیده کرده ،انرژی وقدرت میدهد،تامسیرهای سخت را هموارکند،سنگلاخهاوموانع انسان را ،ازحرکت باز ندارد.(ایجاد تقوا) انشاالله بصورت مستقل خواهد امد (خشنودی ورضایت قلبی ازخداوند،همراه دوستی ومحبت به او،وآفریدههای او، رسیدن به لقاء الله وحیات پاک ) مجموعه ای از ایات قران
|
بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمَنِ الرَّحِيمِ |
|
|
|
به راستى كه مؤمنان رستگار شدند (1) |
|
قَدْ أَفْلَحَ الْمُؤْمِنُونَ ﴿1﴾ |
|
همانان كه در نمازشان فروتنند (2) |
|
الَّذِينَ هُمْ فِي صَلَاتِهِمْ خَاشِعُونَ ﴿2﴾ |
|
و آنان كه از بيهوده رويگردانند (3) |
|
وَالَّذِينَ هُمْ عَنِ اللَّغْوِ مُعْرِضُونَ ﴿3﴾ |
|
و آنان كه زكات مىپردازند (4) |
|
وَالَّذِينَ هُمْ لِلزَّكَاةِ فَاعِلُونَ ﴿4﴾ |
|
و كسانى كه پاكدامنند (5) |
|
وَالَّذِينَ هُمْ لِفُرُوجِهِمْ حَافِظُونَ ﴿5﴾ |
|
مگر در مورد همسرانشان يا كنيزانى كه به دست آوردهاند كه در اين صورت بر آنان نكوهشى نيست (6) |
|
إِلَّا عَلَى أَزْوَاجِهِمْ أوْ مَا مَلَكَتْ أَيْمَانُهُمْ فَإِنَّهُمْ غَيْرُ مَلُومِينَ ﴿6﴾ |
|
پس هر كه فراتر از اين جويد آنان از حد درگذرندگانند (7) |
|
فَمَنِ ابْتَغَى وَرَاء ذَلِكَ فَأُوْلَئِكَ هُمُ الْعَادُونَ ﴿7﴾ |
|
و آنان كه امانتها و پيمان خود را رعايت مىكنند (8) |
|
وَالَّذِينَ هُمْ لِأَمَانَاتِهِمْ وَعَهْدِهِمْ رَاعُونَ ﴿8﴾ |
|
و آنان كه بر نمازهايشان مواظبت مىنمايند (9) |
|
وَالَّذِينَ هُمْ عَلَى صَلَوَاتِهِمْ يُحَافِظُونَ ﴿9﴾ |
|
آنانند كه خود وارثانند (10) |
|
أُوْلَئِكَ هُمُ الْوَارِثُونَ ﴿10﴾ |
|
همانان كه بهشت را به ارث مىبرند و در آنجا جاودان مىمانند (11) |
|
الَّذِينَ يَرِثُونَ الْفِرْدَوْسَ هُمْ فِيهَا خَالِدُونَ ﴿11﴾ |